U bent hier: Home > Ethische vragen bij nanotechnologie vaak te futuristisch

20 mei 2009

Ethische vragen bij nanotechnologie vaak te futuristisch

De ethiek die zich bezighoudt met nieuwe ontwikkelingen in de nanotechnologie, is vaak te futuristisch en speculatief van aard. Dat werpt onnodige schaduwen over ontwikkelingen die nog lang niet zijn uitgekristalliseerd. Of het speelt visionaire voorstanders van de technologie eerder in de kaart dan dat het kritische vragen stelt. Stel het realiteitsgehalte van beloften ter discussie en leg meer nadruk op ontwikkelingen die nú spelen, is de visie van de filosofen prof. Arie Rip van de Universiteit Twente en prof. Alfred Nordmann van de TU Darmstadt, in hun commentaar in het meinummer van Nature Nanotechnology.

Nano-implantaten die het mogelijk maken om 'je gedachten te lezen' roepen natuurlijk ethische vragen en wellicht allerlei doemscenario's op, maar er gaat een hele serie 'als?dan' veronderstellingen aan vooraf. Rip en Nordmann spreken daarom van een nieuwe kloof die aan het ontstaan is. De 'oude kloof', waarin nanowetenschap snelle vorderingen maakt en ethische reflectie achterblijft, wordt nu snel gedicht met talloze publicaties en conferenties. Maar daardoor ontstaat een nieuwe kloof: door de speculatieve aard van de ethische beschouwingen schieten ze het eigenlijke doel voorbij.

Te grote stappen
Nano-brein-implantaten zijn misschien technisch mogelijk, maar de stap naar 'gedachten lezen' is veel te groot. Zo is er weinig bekend over de reactie van het brein op zo'n implantaat en over het kunnen lokaliseren van 'gedachten'. De technologische ontwikkeling loopt lang niet altijd in de pas met de ontwikkelingen in de psychologie en de kennis over het menselijk brein. Toch wagen ethici zich al wel aan scenario's. Hun stappen zijn te groot, stellen Rip en Nordmann, en dat komt de relevantie van hun analyses niet ten goede.

Hier en nu
Dat neemt niet weg dat ook beide filosofen graag kritische vragen stellen bij de technologie, maar dan meer in het hier en nu: techniek die dichtbij implementatie staat. 'Deep brain stimulatie' kan de kwaliteit van leven van Parkinsonpatiënten bijvoorbeeld aanzienlijk verbeteren, dat is al bekend, maar de techniek heeft ook bijwerkingen die zelfs gevolgen kunnen hebben voor de persoonlijkheid van de patiënt. Dat zijn kwesties waar veel nano-ethici niet bij stil staan. Een ander voorbeeld is nanotechnologie die het mogelijk maakt om patiënten op afstand te 'monitoren': ethische vragen genoeg, maar ethici lijken zich liever over te geven aan meer futuristische beschouwingen.

Bron: Universiteit Twente

< Robertus nieuwe directeur Dutch Design Week		Technostarter TU Delft bouwt windmolens voor kust Engeland >